Veliki događaj za umetnički život Sombora na početku dvadesetog veka predstavljala je Prva srpska umetnička izložba 1910. godine na kojoj su se prvi put u ovom gradu, na okupu našli najznačajniji srpski slikari toga vremena. Ogroman odjek kritike za ovaj događaj uticao je na procvat umetničkog života u gradu koji je i do tada imao značajnu tradiciju.
Brojni su umetnici koji su svojim delima oplemenili kulturni identitet Sombora: Jožef Ferenci, Ištvan Nađ, Arpad Juhas, Lajoš Hušvet, Eugen Kočiš, Ivan Radović, Milan Konjović, Stevan Jenovac, Ivan Jakobčić, Mileta Vitorović, Dušan Mašić, Zoran Stošić Vranski, Vladimir Spasić, Eugen Kočiš III, Sava i Dragan Stojkov... Snažan podstrek za dalji razvoj likovne umetnosti Sombora bilo je osnivanje Narodnog muzeja i Galerije ’’Milan Konjović’’, kao i otvaranje Galerije Kulturnog centra koja se bavi savremenim stvaralaštvom.
Milan Konjović (1898-1993)
Nakon kratkotrajnih studija na slikarskoj akademiji u Pragu 1919. godine kod slikara Vlaha Bukovca, učenja u ateljeu Jana Zrzavog, slikanja pejzaža u Moravskoj sa Borijom, kratkotrajnog boravka u Beču, učenja u ateljeu Andre Lota u Parizu, Konjović svoje umetničke potencijale otkriva u pariskim umetničkim krugovima i pod mediteranskim suncem Kasisa. Tokom boravka u Pragu i Parizu od 1924. do 1932. godine i kasnije, umetnički kritičari i publika su sa odobravanjem dočekivali njegove samostalne izložbe. Slikar se oslonio na sopstvene emocije i priklonio ličnim kreativnim potencijalima. Nakon povratka u Sombor 1932. godine slikar je imao nekoliko samostalnih i mnoštvo zajedničkih izložbi u zemlji i inostranstvu. U prvoj deceniji svoga ekspresionističkog rada prošao je kroz dve faze: ’’plavu’’ i ’’crvenu’’. Davanje prednosti sopstvenoj viziji nad stvarnim izgledom, naglašena kontura, gest i kolorit, gusta i debela pasta čine osobine Konjovićevog slikarstva tokom četrdesetih godina XX veka. Tokom Drugog svetskog rata njegovo slikarstvo doživljava značajne promene, umetnik uglavnom slika portrete i pastele. U posleratnom periodu prošao je kroz ’’sivu fazu’’ (1945-52). Tokom šezdesetih godina XX veka boja ponovo zauzima značajno mesto (koloristička faza 1953-60), uz postepeno uvođenje oblika (asocijativna faza 1960-80). Poslednja faza u Konjovićevom radu bila je ’’vizantijska faza’’ (1980-92). U opusu od gotovo 6000 dela najpoznatije su slike sa motivom vojvođanskih žitnih polja, ali i gradski, seoski i primorski pejzaži, portreti, mrtva priroda.
Pavle Blesić (1924)
Pavle Blesić započeo je svoju slikarsku karijeru vajarskim radovima. Prvu izložbu skulptura u gradskom parku u Somboru priredio je 1959. godine, nakon završetka likovnog odseka Više pedagoške škole u Novom Sadu. Tokom vremena, slikarstvo postaje umetnikova glavna preokupacija. Slikarski počeci Blesića poklapaju se sa inovativnim shvatanjem slike i njenog smisla, kao i sa slikarstvom materije. Umetnik do danas zadržava ’’Fasadni’’ efekat u slici, koji ostvaruje kombinovanjem različitih slikarskih i neslikarskih materijala, postupcima kao što je paljenje, različitim hemijskim i fizičkim reakcijama, upotrebom kazeina zbog koga se boja razliva na specifičan način. Pavle Blesić u svojim slikama prikazuje večne, vanvremenske pojave i prizore, dok istovremeno prikazuje kako je sve prolazno, podložno propadanju i umiranju. Ipak, slikarstvo ovog umetnika odiše optimizom, verom u obnoviteljsku snagu prirode i ljudskih potencijala, i uvek prisutnom savremenom humanističkom dimenzijom.
Sava Stojkov (1925)
Sava Stojkov je od najranijih dana u svojim slikama bio opredeljen za realistički izraz, da bi ga danas doveo do autentičnog i prepoznatljivog. U početku svoga rada umetnik je slikao snažnim, pastoznim potezom koji je skoro opisivao oblike da bi vremenom ovu impulsivnost zamenio postupkom ’’svesne naive’’ u čijim okvirima slikar stvara od kraja osamdesetih godina XX veka do danas. Opredeljujući se za manir naivnog slikarstva, usvojio je i naklonost ka motivima zavičaja, ljudima, predelima, ambijentima. Česti motivi na slikama Stojkova su priroda, žitna polja, seoske kuće – stoga ovi prikazi dobijaju vanvremensku dimenziju, a njegovi likovi: seljaci u svakodnevnom poslu, lica na kojima je težak rad ostavio trag - poseduju bliskost ’’ljudi iz komšiluka’’i dragih bića. Slike Save Stojkova su omiljene u najširem sloju publike.
Dragan Stojkov (1951)
Dragan Stojkov je 1979. godine diplomirao slikarstvo na venecijanskoj Akademiji lepih umetnosti, u klasi profesora Karmela Cotija. Opredeljenje ka hiper-realizmu prisutno je već u njegovim najranijim radovima. Osnovni motiv njegovih slika je figura. Vremenom postupak figuracijske preciznosti sa ljudskog tela prenosi na mrtvu prirodu, slikajući svojevrsne aranžmane različitih predmeta. Tako nastaju prizori koji odaju utisak uhvaćenog trenutka.
|